ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ ហូ ជីមិញ មេដឹកនាំបដិវត្ត៍វៀតណាម

លោក ហូ ជីមិញ កើតនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែឧសភា​ ឆ្នាំ១៨៩០។ គាត់ជា​អ្នកបដិវត្ត៍វៀតណាម ដែលទទួលឥទ្ធិពល ម៉ាក្ស លេនីន ។ គាត់បានឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤៥ ដល់ ១៩៥៥ និងជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមពីឆ្នាំ១៩៤៥​ ដល់ ១៩៦៩។ ហូ ជីមិញ គឺជាស្ថាបនិកវៀតណាម​ប្រជាធិបតេយ្យ​(វៀតណាមខាងជើង​ ដល់​ឆ្នាំ ១៩៧៦ វៀតណាម​ខាង​ជើង និង​វៀតណាម​ខាង​ត្បូង(កម្ពុជាក្រោមសព្វថ្ងៃ) បាន​កុម្មួយនិស្ត​យួន​ប្រមូល​ជា​សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមនៃ​វៀតណាម) ជាស្ថាបនិកនៃកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម និងជាស្ថាបនិកនៃពួកយៀកកុងក្នុងសង្រ្កាម វៀតណាមរហូតដល់គាត់ទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៩៦៩។

ជីវប្រវតិ្ត

ហូ ជីមិញ កើតនៅភូមិ គីម​លៀន ស្រុក ណាមដាន​ ខេត្ត ងេអាន នៅថ្ងៃទី​ ១៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៩០។ នៅឆ្នាំ ១៩១២ គាត់បានធ្វើដំណើរទៅទឹកដីសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបានធ្វើជាអ្នកដុតនំបុ័ង នៅញ៉ូយ៉ក និង បុស្តុន។ កំលុងពេលនោះ គាត់បានជួបពួកជាតិនិយមកូរ៉េ ដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់ផ្នត់គំនិតនយោបាយរបស់គាត់ជាខ្លាំង។

ការស់នៅក្នុងប្រទេសបារាំង

កាលពីមុនគេជឿថា ហូ ជីមិញ បានចូលរួមបាតុកម្មប្រឆាំងរបបទាសភាពនៅ Huế ក្នុងចំណោមអ្នកក្រនៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩០៨ ដែលធ្វើឲ្យភាពជាសិស្សរបស់គាត់មានបញ្ហានៅសកលវិទ្យាល័យ Collège Quốc học។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយឯកសារពីមជ្ឃមណ្ឌល Centre des archives d’Outre-mer នៅប្រទេសបារាំងបានបង្ហាញថាគាត់ត្រូវាបាន​គេទទួលឲ្យចូលរៀន​វិញ នៅថ្ងៃទី ០៨ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩០៨។ ប៉ុន្មានខែក្រោយបាតុកម្ម corvée (ថ្ងៃ ៩-១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩០៨)។ ការ​និយាយ​បំផ្លើសអំពីសារបដិវត្តន៏ គឺស្ថិតនៅក្នុងចំណោមមេដឹកនាំកុំមុយនីស្តយួន ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងការចូលរួមក្លែងក្លាយរបស់ Tôn Đức Thắng​ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩១៩ ក្នុងការបះបោរ Black Sea. ក្រោយមក​គាត់បានថ្លែងថាចលនាបះបោរឆ្នាំ១៩០៨ ជាចលនាពេលដែលផ្នត់គំនិតបដិវត្តន៏របស់គាត់បានផុសឡើង ប៉ុន្តែពាក្យសុំចូលរៀននៅសាលារដ្ឋបាលបារាំងឆ្នាំ១៩១១ ត្រូវបាន​រលាយ​ដោយសារព្រឹត្តិការនោះ។

គាត់ក៏សម្រេចចិត្តចាកចេញពីសាលា ដើម្បីស្វែងរកឱកាសក្នុងការទៅរស់នៅបរទេស ព្រោះតែឪពុកគាត់ត្រូវបានគេបណ្ដេញចេញពីការងារ គាត់គ្មានសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានអាហារូបករណ៏ទៅរៀនទិសខាងលិចទេ។ គាត់បានទទួលតំណែង​នៅសាលា Dục Thanh នៅ Phan Thiết ប្រហែលជា ៦ខែ បន្ទាប់មកធ្វើដំណើរទៅ Saigon។ គាត់បានធ្វើការជាជំនួយការចុងភៅនៅផ្ទះបាយលើនាវា Amirale de Latouche-Tréville ដោយមានឈ្មោះក្រៅ Văn Ba។​ កបាល់បានចេញដំណើរនៅថ្ងៃទី ៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩១១ ទៅដល់ Marseille ប្រទេសបារាំងនៅ​ថ្ងៃទី ០៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩២២។ ក្រោយមកចាកចេញទៅ Le Havre នឹង Dunkirk ដែលត្រឡប់ទៅ Marseille នៅពាក់កណ្ដាលខែកញ្ញា។ ក្រោយមកគាត់បានដាក់ពាក្យចូលរៀននៅសាលាបារាំង French Colonial Administrative School ប៉ុន្ដែត្រូវបានបដិសេធ គាត់ក៏សម្រេចចិត្តធ្វើដំណើរទៅប្រទេសជាច្រើនពីឆ្នាំ ១៩១១ ដល់ ១៩១៧ តាមរយៈការធ្វើការលើកបាល់។​

នៅចក្រភពអង់គ្លេស

នៅចន្លោះពេលពីឆ្នាំ ១៩១៣ ដល់ ១៩១៩ ហូ ជីមិញ ត្រូវបានគេឲ្យដឹងថាគាត់រស់នៅ West Ealing ហើយក្រោយមក Crouch End, Hornsey. ហើយគាត់ក៏ជាចុងភៅ ឫជាអ្នកលាងចាននៅសណ្ឋាគា Drayton Court​នៅ West Ealing។ ហើយគាត់ត្រូវបានគេអោយដឹងថាបានរៀនធ្វើេជាអ្នកដុតនំជាមួយមេចុងភៅ Auguste Escoffier នៅសណ្ឋាគាCarlton Hotel ស្ថិតនៅ Haymarket Westminster (តែគ្មានភស្ថុតាងបញ្ជាក់)។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយជញ្ជាំងនៅស្ថានទូត New Zealand ដែលស្ថិតនៅជិតសណ្ឋាគា Carlton មានក្ដាពណ៌ខៀវបានបញ្ជាក់ថា ហូ ជីមិញ ធ្វើការនៅទីនោះ។ ពួកគេត្រូវបានបោះពុម្ភផ្សាយអត្ថបទកាសែតតស៊ូមតិដើម្បីឯករាជ្យវៀតណាមក្រោមឈ្មោះក្លែង​ក្លាយជា ​Nguyễn Ái Quốc នៅប៉ារីស ក្នុងឆ្នាំ១៩១៩។

ការអប់រំនយោបាយនៅប្រទេសបារាំង

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩១៩ ដល់ ១៩២៣ កំឡុងពេលរស់នៅប្រទេសបារាំង ហូ ជីមិញ ចាប់ផ្ដើមមានចំណាប់អារម្មណ៏ក្នុងរឿងឆាកនយោបាយ ទទួលឥទ្ធិពលពីមិត្ត​ភក្ដិនិងសមាជិកគណបក្សសង្គមនិយមបារាំង សមមិត្ត Marcel hiCacn។ ហូ ជីមិញ ត្រូវបានគេប្រកាស់ថា ទៅដល់ប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ​១៩១៧ ពីទីក្រុងឡុង ប៉ុន្ដែប៉ូលីសបារាំងមានឯកសារបញ្ជាក់ថាគាត់មកដល់ក្នុង ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩១៩។ គាត់បានចូលរួមក្នុងក្រុមជាតិនិយម​យួននៅក្រុងប៉ារីស ដែលមានមេដឹងនាំ Phan Chu Trinh នឹង Phan Văn Trường។

ចលនាដើម្បីទាមទារឯករាជ្យវៀតណាម

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤១ ហូ ជីមិញ ត្រលប់មកវៀតណាម ដើម្បីបង្កើតចលនាទាមទារឯករាជ្យវៀតមិញ។ នៅថ្ងៃទី ០២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារស្តេចប៉ាដាវ ហូ ជីមិញ បានអានសេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់វៀតណាម ដោយប្តូរឈ្មោះប្រទេសវៀតណាមមកជា​ “សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម” វិញចាប់ពីពេលនោះមក។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ស្ថាបនិកនៃកងទ័ពប្រជាជនវៀតណាម និងជាស្ថាបនិកនៃពួកយៀកកុងក្នុងសង្រ្កាមវៀតណាម ហូ ជីមិញ គាត់ទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៩៦៩៕

ដោយ៖ មនោ វិជ្ជា (អ្នកនិពន្ធ និងស្រាវជ្រាវ)
ប្រភព៖ មនោ​ វិជ្ជា